Trong một động thái gây xôn xao ngành xe khu vực, tổ chức ASEAN NCAP vừa chính thức công bố hạ mức xếp hạng an toàn của mẫu SUV Proton X90 2026 từ 5 sao xuống chỉ còn 1 sao duy nhất. Quyết định này không chỉ là một đòn giáng mạnh vào dòng xe chiến lược của hãng xe Malaysia này mà còn gửi đi một thông điệp đanh thép: An toàn chủ động (Active Safety) giờ đây quan trọng ngang hàng với an toàn bị động.

Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc "rớt hạng" thê thảm này là do Proton đã lược bỏ hoàn toàn gói hỗ trợ lái nâng cao ADAS trên phiên bản nâng cấp (MC) của X90 tại thị trường nội địa. Trước đó, các lô xe sản xuất từ 2023-2025 vẫn giữ vững chứng nhận 5 sao nhờ trang bị đầy đủ phanh khẩn cấp tự động (AEB), cảnh báo va chạm phía trước, hỗ trợ giữ làn và giám sát điểm mù. Tuy nhiên, ở phiên bản 2026, tất cả các tính năng này đều biến mất.

Hệ thống cảnh báo va chạm trước và hệ thống ACC trên các dòng xe mới.

Theo quy định nghiêm ngặt của ASEAN NCAP giai đoạn 2021-2025: “Xếp hạng sao của một phương tiện sẽ bị hạn chế nếu nó thể hiện kém ở bất kỳ danh mục đơn lẻ nào.” Việc thiếu vắng ADAS đã khiến điểm số ở hạng mục Hỗ trợ an toàn (SA) và An toàn cho người đi xe máy (MS) – vốn phụ thuộc lớn vào hệ thống phát hiện điểm mù (BSD) sụt giảm nghiêm trọng, kéo tổng điểm của toàn bộ xe xuống mức thấp nhất.

Nhiều ý kiến trái chiều cho rằng việc hạ xếp hạng xuống 1 sao là quá khắt khe, vì cấu trúc khung gầm và túi khí (an toàn bị động) của xe vẫn không thay đổi. Tuy nhiên, triết lý của ASEAN NCAP hiện nay đã dịch chuyển: An toàn không chỉ là bảo vệ hành khách khi va chạm xảy ra, mà quan trọng hơn là ngăn chặn va chạm đó ngay từ đầu.

Lá chắn bị động (Passive Safety): Túi khí, dây đai, khung gầm gia cường... chỉ phát huy tác dụng khi tai nạn đã xảy ra. Đây là tầng bảo vệ cuối cùng. Lá chắn chủ động (Active Safety): AEB, BSD, hay cảnh báo chệch làn... đóng vai trò như "đôi mắt thứ hai" giúp bù đắp những sai sót do sự lơ là hoặc bất cẩn của tài xế.

ASEAN NCAP nhấn mạnh rằng, việc trang bị ADAS không chỉ giảm thiểu chi phí sửa chữa, bảo hiểm mà quan trọng hơn là giảm tỷ lệ thương vong cho cả người trong xe lẫn những đối tượng dễ bị tổn thương như người đi bộ và xe máy.

Tiêu chuẩn kép giữa chi phí và tính mạng

Cảnh báo va chạm trước sau được đặt trên các dòng xe mới.

Thực tế, việc lược bỏ ADAS thường nhằm mục đích cắt giảm chi phí, giúp giá xe tiếp cận người dùng dễ dàng hơn. Đối với nhiều khách hàng, họ vẫn coi đó là "cùng một chiếc xe" nhưng giá rẻ hơn. Tuy nhiên, lịch sử ngành xe đã chứng minh: những thứ từng bị coi là "thừa thãi" như túi khí hay phanh ABS, nay đã trở thành tiêu chuẩn bắt buộc.

ASEAN NCAP đang đóng vai trò là "người gác cổng" để thúc đẩy các hãng xe không được phép đánh đổi sự an toàn lấy lợi ích kinh tế. Trong thời đại công nghệ số 2026, các hệ thống như phanh khẩn cấp tự động (AEB) hay cảnh báo điểm mù (BSD) nên được coi là trang bị hiển nhiên chứ không phải là món đồ xa xỉ.

Quyết định của ASEAN NCAP là một lời nhắc nhở rằng tiêu chuẩn an toàn luôn tiến hóa. Một chiếc xe đạt 5 sao của 10 năm trước có thể chỉ đạt 1 sao ở thời điểm hiện tại. Quyền lựa chọn cuối cùng thuộc về người mua xe: Liệu bạn muốn một chiếc xe giá rẻ hay một phương tiện có khả năng bảo vệ tối đa cho gia đình mình trước những rủi ro không lường trước?

Tác giả: Ngọc Hoàng

Nguồn tin: nguoiduatin.vn